Na mapach: 48°09'N 17°07'E / 48.15, 17.117

Bratysława Bratislava
Herb Bratysławy Flaga Bratysławy
Panorama Bratysławy (widok z zamku), Zamek Bratysławski, Wieża Michalska, Fontanna na Placu Hodžy i Pałac Prezydencki, Detal pomnika na Slavínie, Brzeg Dunaju
Państwo	Słowacja
Kraj	bratysławski
Powiat	Bratysława I, II, III, IV, V
Prawa miejskie	1291
Nadburmistrz	Andrej Ďurkovský
Powierzchnia	367,59 km²
Położenie	48° 09' N 17° 07' E
Wysokość	126 – 514 m n.p.m.
Ludność (2008) • liczba ludności • gęstość • aglomeracja	428 791 1166 os./km² 546 300
Nr kierunkowy	+421-2
Kod pocztowy	810 00
Tablice rejestracyjne	BA
Podział miasta	5 powiatów miejskich 17 dzielnic 20 okręgów
Miasta partnerskie	Aleksandria Brema Cleveland Erywań Kijów Kraków Larnaka Lublana Perugia Praga Rotterdam Ruse Saloniki Székesfehérvár Turku Ulm Wiedeń
Położenie na mapie Słowacji Bratysława
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Hasło Bratysława w Wikisłowniku
Strona internetowa miasta

Bratysława (słow. i czes. Bratislava^[1], niem. Pressburg^[1], węg. Pozsony^[1], łac. Posonium, gr. Istropolis, pol. dawniej Pożoń, także Preszburg^[2]) – stolica i największe miasto Słowacji pod względem liczby mieszkańców (429 tys. mieszkańców w 2008^[3]) oraz drugie największe – po Wysokich Tatrach (Vysoké Tatry) – pod względem powierzchni (367,59 km²^[4]). Jest jedyną stolicą na świecie, która graniczy z dwoma państwami, tj. na południu z Węgrami, a na zachodzie z Austrią.

Bratysława to siedziba najwyższych władz państwowych i kraju bratysławskiego (Bratislavský kraj), a także centralny ośrodek metropolitalny aglomeracji bratysławsko-trnawskiej (Bratislavsko-trnavská aglomerácia) i aglomeracji bratysławsko-trnawsko-nitrzańskiej (Bratislavsko-trnavsko-nitrianska aglomerácia). Stanowi ona również centrum życia kulturalnego, społecznego, gospodarczego i politycznego. Skupia w sobie liczne placówki o znaczeniu i statusie narodowym oraz międzynarodowym.

Spis treści 1 Położenie, obszar, granice i ukształtowanie powierzchni 2 Środowisko naturalne 2.1 Klimat 3 Demografia 4 Podział administracyjny 5 Historia 5.1 Niektóre wydarzenia historyczne 5.2 Nazwa 6 Architektura 6.1 Zabytki 7 Kultura 8 Edukacja i nauka 9 Sport i rekreacja 9.1 Kluby i drużyny sportowe 10 Transport 10.1 Transport kolejowy 10.2 Transport lotniczy 11 Zobacz też 12 Przypisy 13 Linki zewnętrzne

edytuj Położenie, obszar, granice i ukształtowanie powierzchni

Miasto stołeczne Słowacji leży na 48°09' szerokości geograficznej północnej i 17°07' długości geograficznej wschodniej. Są to współrzędne geograficzne Urzędu Miasta Stołecznego Bratysławy usytuowanego w centralnej części miasta. Najbardziej wysunięty punkt na wschód, o współrzędnych geograficznych: 48°07' szerokości geograficznej północnej i 17°17' długości geograficznej wschodniej, znajduje się na polu, w dzielnicy Podunajské Biskupice; na północ (48°09' szerokości geograficznej północnej, 17°17' długości geograficznej wschodniej) – na Jeziorze Dziewińskim (Devínske Jazero), w dzielnicy Devín; na zachód (48°14' szerokości geograficznej północnej, 16°57' długości geograficznej wschodniej) – na rzece Morawie (Morava), w dzielnicy Devínska Nová Ves; na południe (48°16' szerokości geograficznej północnej, 16°58' długości geograficznej wschodniej) – na granicy państwowej w odcinku przebiegającym przez dzielnicę Čunovo^[5].

Bratysława jako stolica ma nietypowe, peryferyjne położenie, tj. usytuowana jest w południowo-zachodnich krańcach Słowacji, co nie jest dla niej korzystne, jednakże sąsiedztwo takich metropolii jak: Wiedeń (odległość około 60 km) czy Budapeszt (odległość około 195 km) rekompensuje tę lokalizację^[4].

Stolica Słowacji zajmuje powierzchnię 367,59 km²^[4]. Od wschodu i południowego wschodu graniczy z powiatem Senec (okres Senec), od północnego wschodu – z powiatem Pezinok (okres Pezinok), od północy – z powiatem Malacky (okres Malacky), od zachodu – z Austrią, a od południa – z Węgrami. Do miejscowości leżących niedaleko Bratysławy należą: po stronie słowackiej – Hamuliakovo, Kalinkovo, Malinovo, Most pri Bratislave, Ivanka pri Dunaji, Marianka i Stupava, po stronie austriackiej – Deutsch Jahrndorf oraz Kittsee, Berg i Marchegg (byłe słowacko-austriackie przejścia graniczne), a po stronie węgierskiej – Rajka (byłe słowacko-węgierskie przejście graniczne)^[6].

Bratysława rozpościera się na obydwu brzegach Dunaju, u ujścia Morawy (Morava) do Dunaju (w dzielnicy Devín tworzy krótką granicę słowacko-austriacką) oraz na wzgórzach Małych Karpat (Malé Karpaty). Obejmuje także skrajne obszary, tj. południową część Niziny Zahorskej (Záhorská nížina) i zachodnią część Niziny Naddunajskiej (Podunajská nížina). Najwyżej położonym terenem jest wzgórze – Devínska Kobyla (514 m n.p.m.), zaś najniższym – rzeka Dunaj (126 m n.p.m.).

edytuj Środowisko naturalne

edytuj Klimat

Bratysława należy do strefy klimatu umiarkowanego ciepłego. Klimat dodatkowo charakteryzuje się dużą częstotliwością wiatrów i stąd zjawisko to nosi nazwę „bratysławskich przeciągów”.

edytuj Demografia

Pierwsza informacja o liczbie ludności Bratysławy pochodzi z końca XIV w. Według niej obecna stolica Słowacji liczyła wtedy 7500 osób. W 1720 roku w Bratysławie żyło 7943 osób^[7] a w 1858 – 50 800 osób^[2]. Na podstawie wyników spisu statystycznego w 1869 roku (pierwszy raz wyniki były gromadzone dla poszczególnych miejscowości) doliczono się 50 055 mieszkańców Bratysławy, zaś w 2008 – 428 791, co stanowiło 7,92% ogółu ludności kraju (Słowacja: 5 412 254). Dowodzi to, że w ciągu 139 lat liczba ludności Bratysławy zwiększyła się o 378 736 osób.

Zmiany w zaludnieniu i powierzchni Bratysławy w latach 1869-2008^[3][8].

Rok	Powierzchnia (w km²)	Liczba ludności1	Gęstość zaludnienia (os./km²)
1869	53,102	50 055	943
1880	53,102	51 451	969
1890	53,102	56 048	1056
1900	53,102	65 867	1240
1910	53,102	78 223	1473
1921	53,102	93 189	1755
1930	53,102	123 844	2332
1940	53,102	138 966	2617
1950	193,642	192 896	996
1961	193,64	241 796	1249
1970	193,64	285 448	1474
1980	367,583	380 259	1035
1991	367,58	442 197	1203
2001	367,58	428 672	1166
2007	367,58	426 927	1162
2008	367,58	428 791	1166
1wielkości bezwzględne 21943 – przyłączono Karlovą Ves; 1946 – przyłączono Devín, Dúbravkę, Lamač, Petržalkę, Prievoz, Račę, Vajnory 31972 – przyłączono Čunovo, Devínską Novą Ves, Jarovce, Podunajskie Biskupice, Rusovce, Vrakunię, Záhorską Bystricę

Na podstawie danych statystycznych z 2008 roku Bratysława odznaczała się korzystną strukturą wieku, bowiem największy odsetek, tj. 64,59% (276 935) stanowiły osoby w wieku produkcyjnym (mężczyźni od 15. do 59. roku życia; kobiety od 15. do 54. roku życia)^[9]. Najmniejszy odsetek – 11,88% (50 930) tworzyły osoby w wieku przedprodukcyjnym^[9]. Tego samego roku kobiety stanowiły 53,05% (227 473; współczynnik feminizacji: 113 kobiet na 100 mężczyzn), zaś mężczyźni – 46,95% ogółu (201 318; współczynnik maskulinizacji: 89 mężczyzn na 100 kobiet). W tym samym czasie odnotowano 4688 urodzeń żywych (współczynnik urodzeń: 10,93‰), a jednocześnie – 4110 zgonów (współczynnik zgonów: 9,59‰) oraz zarejestrowano 2547 zawartych małżeństw (współczynnik zawartych małżeństw: 5,94‰), a także – 1347 rozwodów (współczynnik rozwodów: 3,14‰). Przyrost naturalny wynosił 578 (współczynnik przyrostu naturalnego: 1,35‰). Przyrost rzeczywisty osiągnął poziom 1864^[3].

W 1910 roku miasto liczyło 78 229 mieszkańców, w tym 32 790 Niemców, 31 705 Węgrów, 11 673 Słowaków, 1242 Czechów, 351 Chorwatów oraz 115 Polaków.

Jak podaje spis statystyczny przeprowadzony w 2001 roku, Słowacy stanowili 91,39%, Węgrzy – 3,84%, Czesi – 1,86%, Niemcy – 0,28%, Morawianie – 0,15%, Rusini – 0,11%, Ukraińcy – 0,11, Romowie – 0,10%, Polacy – 0,08% a inne narodowości – 2,08% ogółu ludności stolicy^[10].

edytuj Podział administracyjny

Dzisiejsze terytorium Bratysławy powstało pierwotnie w wyniku łączenia osad, a następnie przyłączania miejscowości z pobliskiej okolicy. W 1943 roku przyłączono miejscowość – Karlova Ves, a trzy lata później terytorium Bratysławy rozrosło się dzięki wcieleniu takich miejscowości jak: Devín, Dúbravka, Lamač, Petržalka, Prievoz, Rača i Vajnory. W 1954 roku utworzono 4 okręgi, a w 1960 roku – 12. Następnie w 1972 roku miało miejsce ponowne włączanie przyległych miejscowości: Čunovo, Jarovce, Rusovce, Devínska Nová Ves, Záhorská Bystrica, Podunajské Biskupice, Vrakuňa, a także miasto podzielono na 4 okręgi: Bratislava I, Bratislava II, Bratislava III, Bratislava IV. W 1986 roku utworzono 5 okręg: Bratislava V^[8]. Od 1996 roku dzielnice Bratysławy istnieją na prawach miejskich, toteż terytorium Bratysławy podzielone jest na 5 powiatów, tzw. powiatów miejskich, 17 dzielnic i 20 okręgów^[11][12].

Podział administracyjny Bratysławy od 1996 roku z uwzględnieniem zespołów mieszkaniowych i urbanistycznych^[11][13][14].

Powiaty	Dzielnice	Okręgi katastralne	Zespoły mieszkaniowe i urbanistyczne
Bratislava I1	Staré Mesto	Staré Mesto	–
Bratislava II2	Ružinov	Nivy, Ružinov, Trnávka	Nivy, Ostredky, Pošeň, Prievoz, Štrkovec, Trávniky, Trnávka, Vlčie hrdlo
	Vrakuňa	Vrakuňa	Dolné hony
	Podunajské Biskupice	Podunajské Biskupice	Dolné hony, Ketelec, Lieskovec, Medzi jarkami
Bratislava III3	Nové Mesto	Nové Mesto, Vinohrady	Ahoj, Jurajov dvor, Koliba, Kramáre, Mierová kolónia, Pasienky/Kuchajda, Vinohrady
	Rača	Rača	Krasňany, Rača, Východné
	Vajnory	Vajnory	–
Bratislava IV4	Karlova Ves	Karlova Ves	Dlhé diely, Kútiky, Líščie údolie, Mlynská dolina, Patrónka, Rovnice
	Dúbravka	Dúbravka	Krčace, Podvornice, Záluhy
	Lamač	Lamač	Podháj, Rázsochy
	Devín	Devín	–
	Devínska Nová Ves	Devínska Nová Ves	Devínske Jazero, Kostolné, Paulinské, Podhorské, Sídlisko Stred, Vápenka
	Záhorská Bystrica	Záhorská Bystrica	–
Bratislava V5	Petržalka	Petržalka	Dvory, Háje (Starý háj, Zrkadlový háj), Janíkov dvor, Kapitulský dvor, Kopčany, Lúky, Ovsište,
	Jarovce	Jarovce	–
	Rusovce	Rusovce	–
	Čunovo	Čunovo	–
1centrum miasta; 2wschodnia i południowo-wschodnia część miasta; 3północna i północno-wschodnia część miasta; 4zachodnia część miasta; 5część miasta na prawym brzegu Dunaju, tzw. przyczółek bratysławski.

edytuj Historia

Bratysława rozpościera się na dwóch trasach handlowych, tj. na Szlaku Bursztynowym, który łączył Morze Bałtyckie z Morzem Śródziemnym, czyli północną Europę z południową oraz na Szlaku Dunajskim, który biegnąc wzdłuż rzeki Dunaj, umożliwiał dostęp do Morza Czarnego a tym samym łączył zarówno zachodnią i wschodnią Europę z południowo-wschodnią. Obydwie drogi krzyżowały się na obszarze dzisiejszej dzielnicy Devín, w której znajduje się zamek Zamek Devín, pełniący w dawnych czasach funkcję obronną nad tymi szlakami^[15].

Dzisiejsze miasto powstało z osady pod Zamkiem Bratysławskim. Obecnie stanowi ono jądro historyczne Bratysławy, którego areał tworzą 3 jednostki: średniowieczne miasto ograniczone systemem wałowym, areał zamku i podzamcze. Kiedyś wjazd do miasta umożliwiały 4 bramy^[16], tj. od strony wschodniej – Brama Laurińska (Laurinská brána)^[17][18], nazywana też Bramą Wawrzyniecką (Vavrinecká brána), od północnej – Brama Michalska (Michalská brána)^[17], od zachodniej – Brama Wydrycka (Vydrická brána; zachowała się część fortyfikacji)^[17], nazywana też Bramą Ciemną (Tmavá brána) lub Bramą Wiedeńską (Viedenská brána) a od południa – Brama Rybacka (Rybárska brána; zachowały się fundamenty)^[17][19]. Do dziś przetrwała jedynie Brama Michalska, prowadząca do dzielnicy Stare Miasto (Staré Mesto).

edytuj Niektóre wydarzenia historyczne

• okres Cesarstwa Rzymskiego – obóz wojskowy Gerulata w dzisiejszej dzielnicy Rusovce
• okres Państwa Wielkomorawskiego – gród obronny;
• 907 – pierwsza pisemna wzmianka;
• X wiek – osada handlowa u stóp grodu;
• 1291 – uzyskanie praw miejskich;
• od 1536 – główne miasto koronacyjne władców węgierskich (wchodziła w skład Królestwa Węgier);
• następne wieki – rozwój miasta;
• XIX wiek – spadek znaczenia (funkcje przejmowała Buda);
• 1914 – otwarcie kolei podmiejskiej, łączącej Pressburg/Pozsony z Wiedniem;
• po I wojnie światowej – stolica Słowacji, wchodzącej w skład Czechosłowacji;
• 1939-1945 – stolica klerykalno-faszystowskiej Słowacji (formalnie samodzielnej, faktycznie uzależnionej od III Rzeszy);
• 1945-1969 – stolica Słowacji, wchodzącej w skład Czechosłowacji;
• 1969-1990 – stolica Słowackiej Republiki Socjalistycznej, wchodzącej w skład Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej;
• przełom lat 60. i 70. – zburzenie zabytkowego Podzamcza w związku z budową Nowego Mostu i alei Staromiejskiej
• 1990-1992 – stolica Słowackiej Republiki Federalnej, wchodzącej w skład Czeskiej i Słowackiej Republiki Federalnej;
• od 1 stycznia 1993 – stolica niezależnej Słowacji.

edytuj Nazwa

Duży wpływ na Bratysławę mieli Węgrzy i Austriacy. Zmieniała się również nazwa miasta, niektóre z nazw używane były równocześnie aż do I wojny światowej, do dziś Pressburg jest oficjalnie niemiecką alternatywą Bratysławy, Pozsony – węgierską, Prešporok – starą nazwą słowacką a Prešpurk starą nazwą czeską. W Polsce używano wcześniej m.in. nazwy Pożoń.

Do historycznych nazw miasta stołecznego Słowacji należą:

• Wratislaburgum^[1][20], Pisonium (805)^[1],
• Braslavespurch^[20], Brezalauspurc (907)^[1],
• Breslava Civitas (1038),
• Brezezburg (1042)^[1],
• Breisburg^[1], Breziburg^[1], Brezzizburch^[1], Preslawaspurch (1052)^[1],
• Bresburg, Bresburch, Bossen(1108)^[1],
• Bosonium (1146),
• Poson^[1], Posonium (XIII–XIV w.)^[1],
• Istropolis^[20], Bosonium (1146)^[1],
• Posonium (XVw.),
• Presburg, Pressburg (XVII/XVIII w.),
• Posony, Pozsony (XVIII, XIX w.),
• Prešporok (XVIII w.),
• Břetislav, Břetislava, Braťislava (nad Dunajom) (XIX w.), Bratislav^[1].

Nazwa Bratislava została pierwszy raz napisana przez Szturowców (Štúrovci) po 1844 roku^[1], ale urzędowo przyjęta została w 1919 roku^[21].

edytuj Architektura

edytuj Zabytki

• Zamek Bratysławski z XIV-XV wieku, potem wielokrotnie przebudowywany, usytuowany na granitowym wzgórzu, 80 metrów nad lustrem Dunaju. Twierdza o 4 wieżach w narożnikach murów obronny;
• ruiny Zamku Devín, położonego w dzielnicy Devín, wznosi się na wysokich skałach u ujścia Morawy do Dunaju, nad granicą słowacko-austriacką;
• gotycka katedra św. Marcina (Dóm svätého Martina); była przez 300 lat miejscem koronacji królów węgierskich;
• gotycki kościół franciszkanów z 1297;
• barokowy kościół Trynitarzy;
• secesyjny kościół św. Elżbiety zwany też „Niebieskim kościółkiem”;
• gotycki ratusz;
• Hlavné námestie (rynek) z XVI-wieczną studnią, otoczony zabytkowymi budynkami;
• Uniwersytet Bratysławski (Universitatis Istropolitana lub Academia Istropolitana) założony przez króla węgierskiego Macieja Korwina wraz biblioteką uniwersytecką;
• klasycystyczny pałac prymasowski z 1781;
• barokowy letni pałac arcybiskupi;
• Pałac Grassalkovicha – obecnie siedziba prezydenta Słowacji;
• Słowacki Teatr Narodowy (Slovenské národné divadlo) wybudowany w 1886;
• XVII-wieczna barokowa Brama Michalska, jedyna ocalała wieża na miejskich murach;
• „Wąski dom”;
• Nový most (Nowy Most);
• Starý most (Stary Most);
• Synagoga z 1926 roku.

edytuj Kultura

W Bratysławie znajdują się liczne placówki kulturalne, m.in.:

biblioteki^[22]:

• Biblioteka Uniwersytecka (Univerzitná knižnica) – Swoją działalność rozpoczęła, jako biblioteka akademicka Uniwersytetu Komeńskiego w Bratysławie, w 1919 roku. Od 1954 roku jest biblioteką naukową, dostępną dla szerokiej publiczności^[23];
• Biblioteka Główna Słowackiej Akademii Nauk (Ústredná knižnica Slovenskej akadémie vied);
• Słowacka Biblioteka Pedagogiczna (Slovenská pedagogická knižnica);
• Słowacka Biblioteka Lekarska (Slovenská lekárska knižnica);

filharmonie^[24]:

• Filharmonia Słowacka (Slovenská filharmónia);

galerie^[25]:

• Galeria Miasta Bratysławy (Galéria mesta Bratislavy);
• Słowacka Galeria Narodowa (Slovenská národná galéria);

muzea^[26]:

• Muzeum Gazownictwa (Plynárenské múzeum);
• Muzeum Handlu (Múzeum obchodu);
• Muzeum Jána Cikkera (Múzeum Jána Cikkera);
• Muzeum Kultury Fizycznej w Republice Słowackiej (Múzeum telesnej kultúry v Slovenskej republike);
• Muzeum Milana Dobesa (Múzeum Milana Dobesa);
• Muzeum Policji Republiki Słowackiej (Múzeum polície Slovenskej republiky);
• Muzeum Szkolnictwa i Pedagogiki (Múzeum školstva a pedagogiky);
• Muzeum Transportu (Múzeum dopravy);
• Słowackie Muzeum Narodowe (Slovenské národné múzeum) wraz z bratysławskimi oddziałami, takimi jak^[27]:
  • Muzeum Archeologiczne (Archeologické múzeum SNM);
  • Muzeum Historyczne – Zamek Bratysławski (Historické múzeum – Bratislavský hrad SNM);
  • Muzeum Muzyczne – Baszta Luginsland (Hudobné múzeum – Bašta Luginsland, Bratislavský hrad SNM);
  • Muzeum Kultury Chorwatów na Słowacji (Múzeum kultúry Chorvátov na Slovensku SNM);
  • Muzeum Kultury Niemców Karpackich (Múzeum kultúry karpatských Nemcov SNM);
  • Muzeum Kultury Węgrów na Słowacji (Múzeum kultúry Maďarov na Slovensku SNM);
  • Muzeum Kultury Żydowskiej (Múzeum židovskej kultúry SNM);
  • Muzeum Przyrodnicze (Prírodovedné múzeum SNM);
  • Podzamcze – pawilon wystawienniczy (Podhradie – výstavný pavilón SNM);
• Muzeum Miasta Bratysławy (Múzeum mesta Bratislavy) wraz z oddziałami, takimi jak^[28]:
  • Muzeum Arthura Fleischmanna (Múzeum Arthura Fleischmanna MMB);
  • Muzeum Broni (Múzeum zbraní MMB);
  • Muzeum Farmacji – Apteka pod Czerwonym Rakiem (Múzeum farmácie – lekáreň U červeného raka MMB);
  • Muzeum Historii Miasta (Múzeum dejín mesta MMB);
  • Muzeum Janka Jesenskiego (Múzeum Janka Jesenského MMB);
  • Muzeum Johanna Nepomuka Hummla (Múzeum Johanna Nepomuka Hummela MMB);
  • Muzeum Winiarstwa (Múzeum vinohradníctva MMB);
  • Muzeum Wnętrz Historycznych (Múzeum historických interiérov MMB);
  • Muzeum Zegarów – Dom pod Dobrym Pasterzem (Múzeum hodín – Dom U dobrého pastiera MMB);

teatry^[29]:

• Słowacki Teatr Narodowy (Slovenské národné divadlo);
• Teatr Miejski im. Pavla Országha Hviezdoslava (Mestské divadlo Pavla Országha Hviezdoslava)^[30].

edytuj Edukacja i nauka

Miasto posiada uczelnie wyższe, do których należą^[31]:

państwowe:

• Słowacki Uniwersytet Służb Zdrowia (Slovenská zdravotnícka univerzita);
• Wyższa Szkoła Policji (Akadémia Policajného zboru);

publiczne:

• Akademia Muzyczna (Vysoká škola múzických umení);
• Akademia Sztuk Pięknych (Vysoká škola výtvarných umení);
• Słowacki Uniwersytet Techniczny (Slovenská technická univerzita);
• Uniwersytet Ekonomiczny (Ekonomická univerzita);
• Uniwersytet im. Jana Amosa Komeńskiego (Univerzita Komenského);

prywatne:

• Bratysławska Wyższa Szkoła Prawa (Bratislavská vysoká škola práva);
• Wyższa Szkoła Ekonomii i Zarządzania w Administracji Publicznej (Vysoká škola ekonómie a menežmentu verejnej správy);
• Wyższa Szkoła Służby Zdrowia i Pracy Socjalnej im. św. Elżbiety (Vysoká škola zdravotníctva a sociálnej práce sv. Alžbety).

Na terenie Bratysławy działa kilka ośrodków naukowo-badawczych, naukowo-kulturalnych, m.in.:

• Infostat – Instytut Informatyki i Statystyki (Infostat – Inštitút informatiky a štatistiky);
• Instytut Badawczy Geodezji i Kartografii (Výskumný ústav geodézie a kartografie);
• Instytut Badawczy Gospodarki Wodnej (Výskumný ústav vodného hospodárstva);
• Miejski Instytut Ochrony Pamiątek (Mestský ústav ochrany pamiatok);
• Ogród Botaniczny Uniwersytetu Komeńskiego (Botanická záhrada Univerzity Komenského) – placówka naukowo-pedagogiczna Uniwersytetu Komeńskiego^[32];
• Państwowy Instytut Geologiczny im. Dionýza Štúra (Štátny geologický ústav Dionýza Štúra);
• Państwowy Instytut Pedagogiczny (Štátny pedagogický ústav);
• Słowacka Akademia Nauk (Slovenská akadémia vied);
• Słowacki Instytut Filmowy (Slovenský filmový ústav);
• Słowacki Instytut Hydrometeorologiczny (Slovenský hydrometeorologický ústav).

Bratysława jako jedna z niewielu stolic europejskich nie ma obserwatorium astronomicznego (najbliższe znajduje się w miejscowości Modra)^[33] i planetarium (najbliższe znajduje się w miejscowości Hlohovec)^[34]. W związku z tym wykłady i obserwacje nieba (przeznaczone tylko dla amatorów astronomii) odbywają się w budynku, który umieszczony jest na terenie Parku Kultury i Wypoczynku w Bratysławie (Astronomický úsek Parku kultúry a oddychu v Bratislave).

edytuj Sport i rekreacja

edytuj Kluby i drużyny sportowe

Kluby sportowe z siedzibą w Bratysławie

Nazwa klubu	Dyscyplina	Liga/Rozgrywki	Rok powstania
Inter Bratysława (FK Inter Bratislava)	piłka nożna	I liga	1940
MFK Petržalka (FC Petržalka 1898, a.s.)	piłka nożna	I liga	1898
Slovan Bratysława (HC Slovan Bratislava, a.s.)	hokej na lodzie	Ekstraliga	1921
Slovan Bratysława (ŠK Slovan Bratislava futbal, a.s.)	piłka nożna	Ekstraliga	1919
Slovan Bratysława (1.RC Slovan Bratislava)	rugby	I liga czeska	2003

edytuj Transport

edytuj Transport kolejowy

• Dworzec Główny Bratysława (Bratislava hlavná stanica);
• Dworzec Towarowy Bratysława (Železničná stanica Bratislava ÚNS);
• Stacja kolejowa Bratislava Lamač (Železničná stanica Bratislava-Lamač);
• Stacja kolejowa Bratislava Nové Mesto (Železničná stanica Bratislava-Nové Mesto);
• Stacja kolejowa Bratislava Petržalka (Železničná stanica Bratislava-Petržalka);
• Stacja kolejowa Bratislava Predmestie (Železničná stanica Bratislava predmestie);
• Stacja kolejowa Rusovce (Železničná stanica Rusovce);
• Stacja kolejowa Bratislava Vajnory (Železničná stanica Bratislava-Vajnory);
• Przystanek kolejowy Bratislava Vinohrady (Železničná zastávka Bratislava-Vinohrady);
• Przystanek kolejowy Bratislava Železná studienka (Železničná zastávka Bratislava-Železná studienka).

edytuj Transport lotniczy

• Port Lotniczy im. Milana Rastislava Štefánika (Letisko Milana Rastislava Štefánika)

edytuj Zobacz też

• Ogród zoologiczny w Bratysławie

Przypisy

edytuj Linki zewnętrzne

• Strona oficjalna miasta;
• Strona nieoficjalna miasta;
• Muzeum Miasta Bratysławy;
• Bratysławski Ośrodek Kultury i Informacji;
• Gazeta Bratysławska;
• Rozkład jazdy autobusów, tramwajów i trolejbusów;
• Bratysława – Informacja turystyczna;
• Bratysława – galeria zdjęć.

p • d • e Bratysława Powiaty Bratysława I • Bratysława II • Bratysława III • Bratysława IV • Bratysława V Dzielnice i osiedla Čunovo (V) • Devín (IV) • Devínska Nová Ves (IV) • Dúbravka (IV) • Jarovce (V) • Karlova Ves (IV) • Lamač (IV) • Nové Mesto (III) • Petržalka (V) • Podunajské Biskupice (II) • Rača (III) • Rusovce (V) • Ružinov (II) • Staré Mesto (I) • Vajnory (III) • Vrakuňa (II) • Záhorská Bystrica (IV)

p • d • e Stolice Europy Stolice niepodległych państw Amsterdam (konstytucyjna), Holandia • Andora, Andora • Ateny, Grecja • Belgrad, Serbia • Berlin, Niemcy • Berno, Szwajcaria • Bratysława, Słowacja • Bruksela, Belgia • Budapeszt, Węgry • Bukareszt, Rumunia • Dublin, Irlandia • Haga (siedziba rządu), Holandia • Helsinki, Finlandia • Kijów, Ukraina • Kiszyniów, Mołdawia • Kopenhaga, Dania • Lizbona, Portugalia • Londyn, Wielka Brytania • Lublana, Słowenia • Luksemburg, Luksemburg • Madryt, Hiszpania • Mińsk, Białoruś • Monako, Monako (państwo-miasto) • Moskwa, Rosja • Oslo, Norwegia • Paryż, Francja • Podgorica, Czarnogóra • Praga, Czechy • Reykjavík, Islandia • Ryga, Łotwa • Rzym, Włochy • San Marino, San Marino • Sarajewo, Bośnia i Hercegowina • Skopje, Macedonia • Sofia, Bułgaria • Sztokholm, Szwecja • Tallinn, Estonia • Tirana, Albania • Vaduz, Liechtenstein • Valletta, Malta • Warszawa, Polska • Watykan, Watykan (państwo-miasto) • Wiedeń, Austria • Wilno, Litwa • Zagrzeb, Chorwacja Stolice terytoriów zależnych i państw nieuznawanych Douglas, Wyspa Man • Gibraltar, Gibraltar • Longyearbyen, Svalbard • Prisztina, Kosowo • Saint Helier, Jersey • Saint Peter Port, Guernsey • Thorshavn, Wyspy Owcze • Tyraspol, Naddniestrze

Inne wersje językowe: ca | de | en | es | fr | it | nl | no | pl | pt | ru | ro | fi | sv | tr | vo |